Programy własne

Sześciolatek na „szóstkę”

Program własny – trening twórczości dla dzieci sześcioletnich.

 

Określenie problemu i przedstawienie założeń programu.

Współczesna cywilizacja stawia przed dziećmi coraz większe wymagania, jednocześnie podając gotowe rozwiązania w wielu dziedzinach życia a poprzez to oducza dzieci twórczego myślenia i nie wspiera umiejętności radzenia sobie w nowych , trudnych sytuacjach. Wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi pozwoliło mi zaobserwować zjawisko nasilania się problemu. Dzieci są wręcz „bombardowane” środkami wizualnymi. Od najmłodszych lat przyzwyczajane są do gotowych rozwiązań – zamiast twórczej zabawy z dzieckiem proponuje mu się oglądanie bajek w telewizji, gry komputerowe lub zabawki narzucające schemat zabawy. Dzieci zatracają zdolność prawidłowego komunikowania się  z innymi , umiejętność wspólnej zabawy co daje się zauważyć podczas tzw. czasu zabawy dowolnej w warunkach grupy przedszkolnej. Dzieci mają trudności z twórczym rozwiązywaniem problemów – tak potrzebnym we współczesnym świecie.

Wykorzystując różne techniki terapeutyczne można stymulować wszechstronny rozwój dzieci (intelektualny, emocjonalny, społeczny). Rozwijanie empatii u dzieci można osiągnąć poprzez uczenie ich odczytywania  i wyrażania uczuć (werbalnie i niewerbalnie).

Budowanie poczucia samodzielności i adekwatnej samooceny odbywa się poprzez zachęty, pochwały, docenianie osiągnięć, aktywizowanie.

Podstawy poczucia pewności siebie i pozytywnego nastawienia do życia kształtują się już we wczesnym dzieciństwie. Okazywanie zniechęcenia, niezadowolenia, obojętności przez osoby znaczące dla dziecka wpływają destrukcyjnie na poczucie własnej wartości. W pracy z dziećmi należy przekazać im ufność w ich siły, aby wyzwolić ciekawość poznawania świata, radość uczenia się, poszerzania możliwości i odkrywania talentów oraz predyspozycji.

Stąd powstał pomysł napisania programu terapeutycznego mającego na celu wszechstronną stymulację sfery poznawczej, emocjonalnej oraz naukę twórczego podejścia do życia.

Do napisania programu przygotował mnie udział w szkoleniu w „METIS” w Katowicach na temat : „Praca ze zdolnym i twórczym dzieckiem” oraz udział w międzynarodowej konferencji pod tym samym tytułem.

            Zasadniczym celem programu było umożliwienie dzieciom wszechstronnego rozwoju, rozbudzenie w nich ciekawości poznawczej, zapoznanie ich z różnymi technikami terapeutycznymi, odkrywanie indywidualnych predyspozycji, talentów , zainteresowań.

Cele szczegółowe dotyczyły:

  • kształtowania umiejętności współdziałania w grupie ( współpraca, zdolność empatii),
  • rozwijania twórczego, kreatywnego myślenia,
  • nauki radzenia sobie w nowych, trudnych sytuacjach a poprzez to wzmacnianie w nich poczucia własnej wartości,
  • doskonalenia myślenia, pamięci i koncentracji,
  • rozwoju sfery emocjonalnej dzieci.

Metody realizacji programu:

  • praca w grupie przedszkolnej zapewniającej uczestnikom poczucie bezpieczeństwa,
  • gry i zabawy ruchowe,
  • praca indywidualna (uczenie samodzielności),
  • praca w grupach (integracja członków grupy, uczenie współdziałania),
  • praca w kręgu (ćwiczenia werbalne z wykorzystaniem technik kreatywnego myślenia : lista atrybutów, podobieństwa, łańcuch skojarzeń, widzenie inaczej, chińska encyklopedia, analogie),
  • arteterapia (zastosowanie różnych technik artystycznych),ćwiczenia z jej zakresu są okazją do przeżywania radości, wywołują uśmiech, poprawiają samopoczucie, a tym samym poprawiają atmosferę w zespole. Ta grupa zabaw pokazuje uczestnikom jakie zalety ma współdziałanie, dzięki nim wzrasta poczucie bezpieczeństwa, zaufania, dzieci lepiej się poznają a ich praca jest bardziej efektywna,
  • burza mózgów (metoda twórczego myślenia ucząca liczenia się ze zdaniem innych),
  • autoprezentacja.

   2013-10-31 10.09.11                       P1150178

Prowadzenie zajęć:

Zajęcia prowadziłam wraz z panią psycholog – współautorką programu – od października 2013 do lutego 2015r. raz w tygodniu , w warunkach grupy przedszkolnej. Każde zajęcia trwały ok. godziny .Schemat każdego z 15 spotkań był podobny, celem stworzenia warunków uporządkowania a poprzez to danie uczestnikom poczucia bezpieczeństwa:

  • powitanie (zabawy integracyjne, ruchowe, wprowadzenie tematu przewodniego np. „ZOO”, Święta”, „Wakacje”,itp.),
  • praca w kręgu (ćwiczenia przełamujące schematy myślenia: nowa encyklopedia, lista atrybutów, podobieństwa , łańcuch skojarzeń, analogie, widzenie inaczej),
  • trening zadaniowy (ekspresja artystyczna – plastyczna, ruchowa, muzyczna – o tematyce danych zajęć z ukierunkowaniem na oderwanie od schematu),
  • trening umiejętności społecznych i stymulacja rozwoju sfery emocjonalnej (elementy socjoterapii – uczucia, komunikacja, bycie razem),
  • zakończenie (autoprezentacja jednego z uczestników, rundka na temat co podobało mi się w dzisiejszych zajęciach i jak się po nich czuję , ćwiczenie „iskierka”).

Efekty zajęć:

            Wyniki ankiet ewaluacyjnych dla rodziców dzieci biorących udział  w zajęciach oraz wyniki ankiety dla nauczycieli, a także obserwacja postępów dzieci , wykazały, że uczestnicy treningu twórczości:

  • zdobyli nowe umiejętności interpersonalne,
  • potrafili pokazać indywidualne predyspozycje i talenty,
  • wyzwolili w sobie gotowość do twórczego pokonywania trudności i rozwiązywania problemów,
  • ukształtowali pozytywny obraz własnej osoby,
  • zintegrowali się , nauczyli współdziałania,
  • poznali i ćwiczyli różne techniki artystyczne.

                                      2013-10-31 09.38.12

            Wyrażanie siebie poprzez twórczość artystyczną w szczególny sposób działało na psychikę dzieci, uczyło twórczego podejścia do problemu, dało możliwość relaksu a także umożliwiło odreagowanie napięć, uwolnienie się od zbyt dużej ilości energii w sposób akceptowany społecznie.

Ćwiczenia z zakresu arteterapii były okazją do przeżywania radości, wywoływały uśmiech, poprawiały samopoczucie, a tym samym poprawiały atmosferę w grupie. Ta grupa zabaw pokazała uczestnikom jakie zalety ma współdziałanie, dzięki nim wzrastało poczucie bezpieczeństwa, zaufania, dzieci lepiej się poznały a ich praca stała się bardziej efektywna.

Muzykoterapia pasywna (słuchanie muzyki) pobudziła wrażliwość na bodźce , stworzyła klimat pozytywnego napięcia emocjonalnego koniecznego do prawidłowego przebiegu procesu uczenia się. Ponadto muzykoterapia ma walor techniki projekcyjnej. W nastroje stwarzane przez muzykę dzieci wpisywały swoje emocje i przekazywały je w formie obrazów, wspomnień  i skojarzeń.

Muzykoterapia aktywna (tworzenie muzyki, gra na instrumentach) rozwinęło wyobraźnię dzieci, redukowało pobudliwość emocjonalną, pogłębiało świadomość własnych przeżyć.

Choreoterapia – taniec, ruch – technika usprawniająca ruchowo, pobudzająca wyobraźnię, ośmielająca, poprawiająca relacje w grupie, zachęcająca do własnej twórczości, przekazywania emocji i opowieści o własnych przeżyciach.

            Wykorzystanie rożnych technik twórczości plastycznej miało ogromny wpływ terapeutyczny, świetnie spajało grupę, dało możliwość poznania podopiecznych, rozwijało wyobraźnię, pozwoliło odkrywać talenty i było okazją aby zrobić coś samemu i zostać pochwalonym (podnoszenie samooceny), uwrażliwiało i uspokajało. Różne techniki plastyczne pozwalały dzieciom ujawnić własne emocje, przeżycia i marzenia

Zastosowane techniki arteterapii były źródłem pomysłów, podnoszącym efektywność pracy twórczej. Stosowanie tych technik jest stosunkowo proste i efektywne, gdyż język sztuki jest uniwersalny i zrozumiały dla wszystkich.

Program adresowany był do dzieci sześcioletnich. Zakładał, że dzieci niepełnosprawne nie będą i rzeczywiście nie wymagały „specjalnego traktowania”, a idea naturalnego, a przecież odpowiednio stymulowanego ruchu, jest doskonałą platformą porozumienia i świetną bazą do planowania działań edukacyjnych.

P1150095 P1150293  P1150145  P1150144    P1150104   P1150007  P1150005  P1130804  P1130744
2013-11-08 09.08.31  2013-10-10 09.52.23